Η Εναλλακτική Δημοτική Κίνηση 'Πολίτες για τα Νησιά μας' υποστηρίζει ένα ρεαλιστικό, εναλλακτικό σχέδιο διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, που βασίζεται στο τρίπτυχο: Πρόληψη – Ανακύκλωση – Κομποστοποίηση. Είναι άμεσα υλοποιήσιμο, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, ανταποκρίνεται σ’ όλες τις νομικές υποχρεώσεις της χώρας μας και είναι κοινωνικά αποδεκτό.
Αναλυτικότερα
Η διαχείριση των αποβλήτων τοποθετεί ως πρώτη προτεραιότητα την πρόληψη και ως τελευταία την τελική διάθεση υπολειμμάτων σε ΧΥΤΥ. Η διαλογή στην πηγή και η ανακύκλωση των απορριμμάτων έχει για μας τη μείζονα σημασία. Τα εναπομείναντα υλικά θα πρέπει να υποστούν τη φιλικότερη δυνατή προς το περιβάλλον επεξεργασία. Από τα απορρίμματα, θα πρέπει να ανακτώνται τα χρήσιμα συστατικά, που θα υποβάλλονται σε παραπέρα επεξεργασία ώστε να μπορούν να αντικαταστήσουν φυσικούς πόρους.
Η υπάρχουσα νομοθεσία επιβάλλει στους υπόχρεους της διαχείρισης στερεών αποβλήτων να μην αποθέτουν στους ΧΥΤΑ απορρίμματα χωρίς προηγούμενη επεξεργασία, που οδηγεί στη μείωση του όγκου των, να χρησιμοποιούν μεθόδους διαλογής και ανακύκλωσης, καθώς και μεθόδους κομποστοποίησης. Επιπρόσθετα, ενθαρρύνει την οικιακή κομποστοποίηση. Στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής, θα πρέπει να αποτίθεται κατά την τρέχουσα δεκαετία, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, διαρκώς μειούμενο ποσοστό των παραγόμενων απορριμμάτων.
Επιπλέον, στο χωροταξικό της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (2003) στους άξονες πολιτικής για το περιβάλλον, εκτός από τη δημιουργία ΧΥΤΑ, την αποκατάσταση των ΧΑΔΑ, αναφέρεται η μείωση του όγκου των απορριμμάτων, με την εφαρμογή μεθόδων ανακύκλωσης-ανάκτησης οργανικών υλικών, με κέντρα ανακύκλωσης που θα λειτουργούν συμπληρωματικά των ΧΥΤΑ και θα χωροθετούνται σε μεγάλα νησιά.
Πιο συγκεκριμένο είναι το Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΠΕ.Σ.Δ.Α) του Νοτίου Αιγαίου (2008). Ορίζει την 6η Διαχειριστική ενότητα Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Επιβάλλει ποσοστά μείωσης των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων (κατά 25% το 2010, 50% το 2013, 65% το 2020 σε σχέση με τις ποσότητες του 1995) και βαθμούς ανάκτησης στα ανακυκλώσιμα κατά 15-80% μέχρι το 2013. Επιβάλλει τη λειτουργία Κ.Δ.Α.Υ. (κέντρα διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών) μέσω συμβάσεων με τις πιστοποιημένες εταιρείες συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης (Ε.Ε.Α.Α.).
Με βάση τα παραπάνω επιστημονικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά στοιχεία προτείνουμε στο Δήμο Νάξου:
1. Την εκπόνηση μελέτης Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων, αναλύοντας όλα τα στάδιά της (διαλογή στην πηγή, διαλογή συμμείκτου μέρους στις εγκαταστάσεις διαχείρισης, κομποστοποίηση του οργανικού μέρους, συνδυασμένη με τη διάθεση της λυματολάσπης του βιολογικού, διάθεση του κομποστοποιημένου μέρους ως εδαφοβελτιωτικού στον πρωτογενή τομέα ή σε αποκαταστάσεις τοπίων).
2. Συντονισμό της ανωτέρω μελέτης με αυτήν που πρόκειται να εκπονήσει η ΕΓΝΑΤΙΑ ΑΕ για κατασκευή ΧΥΤΑ, ώστε να εναρμονισθούν οι δύο μελέτες, με στόχο τον περιορισμό της έκτασης ΧΥΤ προς όφελος των όποιων εγκαταστάσεων θα προβλέψει η μελέτη της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης. Εναλλακτικά ο Δήμος μπορεί να αποκτήσει νέες περιοχές εφόσον δεν επαρκούν οι υπάρχουσες.
3. Άμεση ενεργοποίηση και αναβάθμιση της σύμβασης του Δήμου με την Ε.Ε.Α.Α. για τη λειτουργία του Κ.Δ.Α.Υ., που θα περιλαμβάνει τη Δρυμαλία και τα νησιά. Εξάντληση κάθε δυνατότητας διαλογής και αποστολής των ανακτώμενων στις εγκαταστάσεις της. Άμεση προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού (κάδοι, οχήματα, πρέσσες) με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανάκτηση και προωθηση των ποσοτήτων γυαλιού, χαρτιού, πλαστικών και μετάλλων. Προσωρινά να γίνουν οι απαραίτητες εγκαταστάσεις στον υπάρχοντα ΧΑΔΑ.
4. Ο Δήμος να αναλάβει δράσεις ευαισθητοποίησης των δημοτών με συγκεκριμένο σχέδιο και κάθε μέσο (έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό, μαθήματα, ομιλίες, επισκέψεις, επιβραβεύσεις, κλπ), με σκοπό την άμεση εφαρμογή μέτρων μείωσης του όγκου των απορριμμάτων, την αλλαγή των καταναλωτικών συμπεριφορών των δημοτών, την αντιμετώπιση από την κοινωνία μας των απορριμμάτων ως χρήσιμων υλικών, την ανάπτυξη οικολογικών συνειδήσεων και την ένθερμη χρήση των προϊόντων της ανακύκλωσης. Αξιοποίηση εναλλακτικών προτάσεων και πρακτικών. Ενθάρρυνση της οικιακής κομποστοποίησης κυρίως στα νησιά και στις μακρινές περιοχές. Συνεργασία με φορείς πολιτών.
5. Άμεση προκήρυξη μελέτης αποκατάστασης και αξιοποίησης των χρήσιμων υλικών του ΧΑΔΑ της Χώρας, των χωριών και των νησιών. Πιθανή προσωρινή χρησιμοποίησή του ΧΑΔΑ Χώρας και ως τόπου διαχείρισης απορριμμάτων μέχρι την μετεγκατάσταση στη νέα θέση.
6. Δημιουργία μόνιμης δημοτικής επιτροπής διαχείρισης στερεών και υγρών αποβλήτων με ειδικούς και πολίτες. Διερεύνηση δημιουργίας τοπικού Φορέα Διαχείρισης Αποβλήτων.
7. Χωροθέτηση άμεσα από την περιφέρεια, με βάση τον περιφερειακό σχεδιασμό (ΠΕΣΔΑ 2008), των εγκαταστάσεων Κ.Δ.Α.Υ. στον προβλεπόμενο χώρο διαχείρισης. Με βάση την μελέτη Ο.Δ.Α. του Δήμου, η οποία θα προτείνει τη μέθοδο επεξεργασίας του βιοαποδομήσιμου μέρους, να ζητηθεί άμεσα η τροποποίηση της υπάρχουσας έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για τον προβλεπόμενο ΧΥΤΑ στο Ξύδη (2010), με σκοπό την αναβάθμιση του σε ΧΥΤΥ. Η διαδικασία αυτή ήδη προβλέπεται από την σημερινή έγκριση περιβαλλοντικών όρων.
Τα παραπάνω αποτελούν προϋπόθεση για λειτουργία εγκαταστάσεων διαχείρισης σε οποιοδήποτε μέρος του νησιού που δεν έχει βαρύνουσα περιβαλλοντική ή αρχαιολογική αξία, με την διασφάλιση βεβαίως της σωστής επίβλεψης και κατασκευής του, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τεχνικής. Με αυτές τις προϋποθέσεις και την προοπτική, αποδεχόμαστε την χωροθετημένη ήδη περιοχή Κορυφή Ξύδη. Πιστεύουμε ότι η λύση που προτείνουμε παραπάνω, ελαχιστοποιεί τη συνολική περιβαλλοντική και πολιτιστική επιβάρυνση στο χώρο του Δήμου μας.
Δυστυχώς σήμερα πρέπει να πληρώσουμε το περιβαλλοντικό κόστος των πολιτικών που επί σειρά ετών άφησαν στο έλεος των σκουπιδιών τη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες. Εμείς σαν υπεύθυνοι και οικολογικά συνειδητοί πολίτες δεν θα κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας την κατάσταση αυτή όπως είναι σήμερα, ούτε θα αποδεχτούμε αποσπασματικές και αναποτελεσματικές λύσεις. Θα αγωνιστούμε για την εφαρμογή της Ο.Δ.Α. ως μόνης λύσης, με κάθε τρόπο και μέσο. Αυτή είναι η πρότασή μας προς το Δήμο, από τον οποίο ζητούμε να υιοθετήσει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Απορριμμάτων ως μόνη βιώσιμη λύση και να προβεί στις ενέργειες και διαδικασίες που αναφέρονται παραπάνω.
Αναλυτικότερα
Η διαχείριση των αποβλήτων τοποθετεί ως πρώτη προτεραιότητα την πρόληψη και ως τελευταία την τελική διάθεση υπολειμμάτων σε ΧΥΤΥ. Η διαλογή στην πηγή και η ανακύκλωση των απορριμμάτων έχει για μας τη μείζονα σημασία. Τα εναπομείναντα υλικά θα πρέπει να υποστούν τη φιλικότερη δυνατή προς το περιβάλλον επεξεργασία. Από τα απορρίμματα, θα πρέπει να ανακτώνται τα χρήσιμα συστατικά, που θα υποβάλλονται σε παραπέρα επεξεργασία ώστε να μπορούν να αντικαταστήσουν φυσικούς πόρους.
Η υπάρχουσα νομοθεσία επιβάλλει στους υπόχρεους της διαχείρισης στερεών αποβλήτων να μην αποθέτουν στους ΧΥΤΑ απορρίμματα χωρίς προηγούμενη επεξεργασία, που οδηγεί στη μείωση του όγκου των, να χρησιμοποιούν μεθόδους διαλογής και ανακύκλωσης, καθώς και μεθόδους κομποστοποίησης. Επιπρόσθετα, ενθαρρύνει την οικιακή κομποστοποίηση. Στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής, θα πρέπει να αποτίθεται κατά την τρέχουσα δεκαετία, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, διαρκώς μειούμενο ποσοστό των παραγόμενων απορριμμάτων.
Επιπλέον, στο χωροταξικό της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (2003) στους άξονες πολιτικής για το περιβάλλον, εκτός από τη δημιουργία ΧΥΤΑ, την αποκατάσταση των ΧΑΔΑ, αναφέρεται η μείωση του όγκου των απορριμμάτων, με την εφαρμογή μεθόδων ανακύκλωσης-ανάκτησης οργανικών υλικών, με κέντρα ανακύκλωσης που θα λειτουργούν συμπληρωματικά των ΧΥΤΑ και θα χωροθετούνται σε μεγάλα νησιά.
Πιο συγκεκριμένο είναι το Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΠΕ.Σ.Δ.Α) του Νοτίου Αιγαίου (2008). Ορίζει την 6η Διαχειριστική ενότητα Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Επιβάλλει ποσοστά μείωσης των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων (κατά 25% το 2010, 50% το 2013, 65% το 2020 σε σχέση με τις ποσότητες του 1995) και βαθμούς ανάκτησης στα ανακυκλώσιμα κατά 15-80% μέχρι το 2013. Επιβάλλει τη λειτουργία Κ.Δ.Α.Υ. (κέντρα διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών) μέσω συμβάσεων με τις πιστοποιημένες εταιρείες συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης (Ε.Ε.Α.Α.).
Με βάση τα παραπάνω επιστημονικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά στοιχεία προτείνουμε στο Δήμο Νάξου:
1. Την εκπόνηση μελέτης Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων, αναλύοντας όλα τα στάδιά της (διαλογή στην πηγή, διαλογή συμμείκτου μέρους στις εγκαταστάσεις διαχείρισης, κομποστοποίηση του οργανικού μέρους, συνδυασμένη με τη διάθεση της λυματολάσπης του βιολογικού, διάθεση του κομποστοποιημένου μέρους ως εδαφοβελτιωτικού στον πρωτογενή τομέα ή σε αποκαταστάσεις τοπίων).
2. Συντονισμό της ανωτέρω μελέτης με αυτήν που πρόκειται να εκπονήσει η ΕΓΝΑΤΙΑ ΑΕ για κατασκευή ΧΥΤΑ, ώστε να εναρμονισθούν οι δύο μελέτες, με στόχο τον περιορισμό της έκτασης ΧΥΤ προς όφελος των όποιων εγκαταστάσεων θα προβλέψει η μελέτη της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης. Εναλλακτικά ο Δήμος μπορεί να αποκτήσει νέες περιοχές εφόσον δεν επαρκούν οι υπάρχουσες.
3. Άμεση ενεργοποίηση και αναβάθμιση της σύμβασης του Δήμου με την Ε.Ε.Α.Α. για τη λειτουργία του Κ.Δ.Α.Υ., που θα περιλαμβάνει τη Δρυμαλία και τα νησιά. Εξάντληση κάθε δυνατότητας διαλογής και αποστολής των ανακτώμενων στις εγκαταστάσεις της. Άμεση προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού (κάδοι, οχήματα, πρέσσες) με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανάκτηση και προωθηση των ποσοτήτων γυαλιού, χαρτιού, πλαστικών και μετάλλων. Προσωρινά να γίνουν οι απαραίτητες εγκαταστάσεις στον υπάρχοντα ΧΑΔΑ.
4. Ο Δήμος να αναλάβει δράσεις ευαισθητοποίησης των δημοτών με συγκεκριμένο σχέδιο και κάθε μέσο (έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό, μαθήματα, ομιλίες, επισκέψεις, επιβραβεύσεις, κλπ), με σκοπό την άμεση εφαρμογή μέτρων μείωσης του όγκου των απορριμμάτων, την αλλαγή των καταναλωτικών συμπεριφορών των δημοτών, την αντιμετώπιση από την κοινωνία μας των απορριμμάτων ως χρήσιμων υλικών, την ανάπτυξη οικολογικών συνειδήσεων και την ένθερμη χρήση των προϊόντων της ανακύκλωσης. Αξιοποίηση εναλλακτικών προτάσεων και πρακτικών. Ενθάρρυνση της οικιακής κομποστοποίησης κυρίως στα νησιά και στις μακρινές περιοχές. Συνεργασία με φορείς πολιτών.
5. Άμεση προκήρυξη μελέτης αποκατάστασης και αξιοποίησης των χρήσιμων υλικών του ΧΑΔΑ της Χώρας, των χωριών και των νησιών. Πιθανή προσωρινή χρησιμοποίησή του ΧΑΔΑ Χώρας και ως τόπου διαχείρισης απορριμμάτων μέχρι την μετεγκατάσταση στη νέα θέση.
6. Δημιουργία μόνιμης δημοτικής επιτροπής διαχείρισης στερεών και υγρών αποβλήτων με ειδικούς και πολίτες. Διερεύνηση δημιουργίας τοπικού Φορέα Διαχείρισης Αποβλήτων.
7. Χωροθέτηση άμεσα από την περιφέρεια, με βάση τον περιφερειακό σχεδιασμό (ΠΕΣΔΑ 2008), των εγκαταστάσεων Κ.Δ.Α.Υ. στον προβλεπόμενο χώρο διαχείρισης. Με βάση την μελέτη Ο.Δ.Α. του Δήμου, η οποία θα προτείνει τη μέθοδο επεξεργασίας του βιοαποδομήσιμου μέρους, να ζητηθεί άμεσα η τροποποίηση της υπάρχουσας έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για τον προβλεπόμενο ΧΥΤΑ στο Ξύδη (2010), με σκοπό την αναβάθμιση του σε ΧΥΤΥ. Η διαδικασία αυτή ήδη προβλέπεται από την σημερινή έγκριση περιβαλλοντικών όρων.
Τα παραπάνω αποτελούν προϋπόθεση για λειτουργία εγκαταστάσεων διαχείρισης σε οποιοδήποτε μέρος του νησιού που δεν έχει βαρύνουσα περιβαλλοντική ή αρχαιολογική αξία, με την διασφάλιση βεβαίως της σωστής επίβλεψης και κατασκευής του, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τεχνικής. Με αυτές τις προϋποθέσεις και την προοπτική, αποδεχόμαστε την χωροθετημένη ήδη περιοχή Κορυφή Ξύδη. Πιστεύουμε ότι η λύση που προτείνουμε παραπάνω, ελαχιστοποιεί τη συνολική περιβαλλοντική και πολιτιστική επιβάρυνση στο χώρο του Δήμου μας.
Δυστυχώς σήμερα πρέπει να πληρώσουμε το περιβαλλοντικό κόστος των πολιτικών που επί σειρά ετών άφησαν στο έλεος των σκουπιδιών τη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες. Εμείς σαν υπεύθυνοι και οικολογικά συνειδητοί πολίτες δεν θα κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας την κατάσταση αυτή όπως είναι σήμερα, ούτε θα αποδεχτούμε αποσπασματικές και αναποτελεσματικές λύσεις. Θα αγωνιστούμε για την εφαρμογή της Ο.Δ.Α. ως μόνης λύσης, με κάθε τρόπο και μέσο. Αυτή είναι η πρότασή μας προς το Δήμο, από τον οποίο ζητούμε να υιοθετήσει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Απορριμμάτων ως μόνη βιώσιμη λύση και να προβεί στις ενέργειες και διαδικασίες που αναφέρονται παραπάνω.
